حسن پيرنيا ( مشير الدوله )

2411

تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى )

فلاويوس ، تاريخ يهود ، فصل 9 ، بند 9 ) . قضيّهء دو برادر مذكور را با نتايجى ، كه از آن حاصل شد ، بعض نويسندگان جديد دليل اوضاع بد دولت پارت تصوّر ميكنند و مايلند داراى اين عقيده باشند ، كه در دولت پارت ، مانند دولت عثمانى قرن نوزدهم م ، ملل و اقوام مختلف از جهت ضدّيت مذهبى و نژادى و غيره بهم ميافتادند و دولت مركزى با نظر بى قيدى به اين منازعات داخلى مينگريست . دولت پارت بعقيده آنها دولتى نبوده ، كه وظيفه خود را حسّ كرده باشد ، زيرا اوّل وظيفه دولت اين است ، كه امنيّت را در داخله مملكت بر پايهء محكمى نهد و تمام تبعه‌اش ، از هرنژاد و مذهب و زبانيكه باشند ، در سايه اين امنيّت زندگانى كنند . اين اصل صحيح است ، ولى ، اگر بخواهيم از روى انصاف در اين قضيّهء دو برادر مذكور قضاوت كنيم ، بايد بگوئيم ، كه تاريخ علمى نيست ، كه اسلوب « 1 » تحقيقاتش قياسى باشد . اسلوب آن بر استقراء است و منطق اجازه نميدهد ، كه از يك قضيّه جزئى اين نتيجه كلّى را بگيريم و بعد آن را شامل تمامى دوره اشكانى ، كه 475 سال دوام آن بود ، بدانيم و ديگر نبايد فراموش كرد ، كه سلطنت اردوان زمان ضعف حكومت مركزى است ، دو دفعه او از سلطنت افتاد ( خلع او از سلطنت در دفعه دوّم پائين‌تر بيايد ) و چند دفعه با دشمنان داخلى و خارجى خود جنگيد . بنابراين با گرفتاريهائى ، كه داشت ، مجبور بود اين نوع مسائل داخلى را به نحوى برگذار كند و باصطلاح سر و ته قضيّه را بهم آرد . چون از اوضاع دولت پارت در قسمت تمدّنى اين كتاب مشروحا صحبت خواهد بود ، عجالة به اين اندازه تذكّر اكتفاء كرده ميگذريم . راندن اردوان در دفعهء دوّم از قرار معلوم اردوان پس از چندى باز مجبور گشته كناره گيرد ( فلاويوس ، تاريخ يهود ، كتاب 20 ، فصل 3 ، بند 1 - 3 ) . جهت آن را نميدانيم ، ولى بايد ، مانند دفعهء اوّل نجباء بر ضدّ او شده باشند و اين حدس با احوال اردوان موافقت دارد . او شخصى

--> ( 1 ) - Methode .